4f/f (120)

ک2063/2

لطفاً مطمئن ترمز کنيد

داشبورد

شمار چقدر سيستم ABS را ميشناسيد؟

مقداد مهرابي

مدتي است شاهد آگهيهايي با مضمون نصب ترمز ABS روي انواع خودروها با قيمتهايي حدود 150 تا 200 هزار تومان هستيم و شايد بسياري از افراد براي بالا بردن ايمني خود و داشتن ترمزهايي بهتر اقدام به نصب اين سيستم کنند. غافل از اينکه اين سيستم با آنچه که ABS (مکانيکي-الکتريکي) ناميده ميشود و راجع به آن شنيدهاند کاملاً متفاوت است. براي وارد شدن به اين بحث، ابتدا بهتر است مختصري راجع به ABS واقعي و آنچه کارخانههاي اتومبيلسازي روي خودروهايشان نصب ميکنند، بدانيد و بع از آن اطلاعاتي درباره آنچه اخيراً دستي روي اتومبيلها اضافه ميشود و ABS مکانيکي نام دارد و تفاوتهايش با سيستم اصلي ABS بپردازيم.

داخل ABS چه خبر است؟

ABS يا سيستم Anti Lock Brake System به طور خلاصه از قفل کردن چرخهاي جلو خودرو در هنگام ترمزهاي شديد جلوگيري ميکند و اتومبيل به روي زمين کشيده نميشود. به عبارت ديگر، در زمينهاي خشک از کشيده شدن خط لاتيک بر روي آسفالت و در زمينهاي تر از سر خوردن خودرو جلوگيري ميکند.

حتماً ميدانيد که ترمزها به وسيله فشار روغني که در سيستم ترمز قرار دارد عمل ميکند و با فشردن پدال ترمز اين روغن فشرده شده، فشار را به لنتها منتقل ميکند و لنتها بر اثر تماس با ديسک، خودرو را متوقف ميکند. تئوري نهفته در پشت سيستم ABS بسيار ساده است؛ بايد با قطع و وصل کردن سريع نيروي پشت لنتهاي ترمز، از توقف چرخها در هنگام ترمزهاي شديد جلوگيري کرد. اين سيستم شامل 4 قسمت اصلي است: 1- سنسورهاي سرعت 2- پمپ 3- دريچهها 4- کنترل کننده

1- سنسورهاي سرعت: سيستم ABS نياز به فهم اين موضوع دارد که چه زماني چرخها قفل کردهاند تا بتواند، وارد عمل شود. سنسورهاي سرعت در هر چرخ (در مواردي براي هر دو چرخ يک سنسور) وجود دارند، اين سنسورها هر گونه کاهش بسيار سريع سرعت که ناشي از ترمزهاي شديد است و منجر به قفل شدن چرخها ميشود را به سيستم گزارش ميدهند.

2- دريچهها: هر چرخ يک دريچه دارد، در اکثر سيستمها اين دريچهها 3 حالت دارند. در حالت اول دريچه باز است و فشار از سيلندر اصلي مستقيماً به چرخ وارد ميشود. در حالت دوم دريچه راه را ميبندد و فشار سيلندر اصلي به چرخ منتقل نميشود تا فشار ناشي از فشردن پدال توسط راننده به چرخ مورد نظر منتقل نشود و در حالت سوم دريچه مقداري از فشار وارده را به چرخ وارد ميکند.

3- پمپ: زماني که دريچه باز است تا فشار به چرخها وارد شود، سيستم بايد راهي داشته باشد تا بتواند اين فشار را برگرداند و زماني که دريچه فشار را در چرخي کاهش ميدهد بايد در نوبت بعدي، اين فشار را دوباره به چرخ بازگرداند، اين دقيقاً کاري است که پمپ انجام ميدهد.

4- کنترل کننده: کامپيوتري است در خودرو که سنسورهاي سرعت و دريچهها را کنترل ميکند.

روش عملکرد يک ترمز ABS ساده به اين شکل است که زماني که سنسوري اعلام کند در اثر ترمز چرخي قفل شده، کامپيوتر به دريچه و پمپ فشار آن چرخ دستور کاهش فشار روغن را به وسيله بستن دريچه آن چرخ ميدهد، تا زماني که سنسور سرعت اعلام کند که با وجود فشردن پدال توسط راننده، چرخ به حرکت افتاده است. در اين هنگام دريچه باز ميشود و فشار باز ميگردد و در صورت قفل شدن مجدد، همين عمل دوباره تکرار ميشود. اين کار ممکن است 15 تا 20 بار در ثانيه تکرار شود.

هنگامي که ABS فعال مي شود، ممکن است يک نوع بالا و پايين رفتن نوبتي روي پدار احساس شود که اين امري طبيعي در سيستم ABS است و به دليل باز و بسته شدن دريچههاست.

چه فرقي ميکند؟

اما ABS مکانيکي که اخيراً نصب آن در کشور زياد شده، در حقيقت اولين نوع سيستم ABS است که در سال 1960 توسط کارخانه Dunlop طراحي شد، ولي با ورود سيستم ABS الکتريکي توسط کارخانه بوش اين سيستم اصلاً به مرحله توليد نرسيد. حال پس از گذشت چند دهه از منقرض شدن اين سيستم، شرکتهاي آسياي شرقي اقدام به توليد دوباره آن کردهاند، اين سيستم فقط شامل 2 استوانه که درونشان هواي فشرده و يک ديافراگم قرار دارد، است. اين سيستم زماني که فشار روي پدال از حد مشخصي بيشتر شود آن را به جاي انتقال به لنتها به ديافگرام منتقل ميکند و ديافگرام هواي پشت خود را فشرده ميکند و در نتيجه فشار هيچ گاه از حد معيني بالاتر نميرود.

عيبهاي اين سيستم عبارتند از: 1- در زمينهاي خيس و لغزنده از سر خوردن خودرو جلوگيري نميکند. 2- در سرعتهاي زير 40 کيلومتر نيز نميتواند جلو قفل شدن چرخها را بگيرد. 3- امکان کنترل و جلوگيري از قفل شوندگي هر چرخ به صورت انفرادي را نيز ندارد، و تنها فشار کل را کم ميکند. 4- با افزايش وزن خودرو (بار و مسافر) عمل ترمز گرفتن بسيار سختتر از ترمز عادي ميشود. 5- اگر فشار باد چرخي بيشتر از حد معمول باشد هم قبل از عمل کردن اين سيستم آن چرخ قفل خواهد کرد. به طور کلي اين نوع سيستمها شايد تا حدي براي رانندگان آماتور آن هم در مواردي مفيد باشد، اما براي رانندگان حرفهاي مثل رانندگان تاکسي نه تنها مفيد نيست که ضرر هم دارد. در ضمن به دليل همين نقصها در هيچ کارخانه اتومبيل سازي از اين سيستم استفاده نميشود.

---